Нервен систем

Назад
Нервен систем
Сетила и дразби | Централен нервен систем | Рефлекси | Око
 
Сетила и дразби

Нервниот систем им овозможува на луѓето да ги забележуваат промените во нивната околина и да реагираат на нив.

Нервниот систем испраќа електрични импулси низ невроните (нервните клетки) со цел на координација на однесувањето.

Дразба претставува промена во околината.

Специјални клетки на телото, наречени рецептори, ги откриваат и ги примаат дразбите. Рецепторите се наоѓаат во сетилните органи.

име на сетило за  сетилен орган  дразба
вид око светлина
слух уво звук
рамнотежа уво промена на положба на телото
вкус јазик хемиски материи
мирис нос испарливи материи
допир кожа допир, болка, промена на притисок, промена на температура

Централен нервен систем

Централниот нервен систем (ЦНС) се состои од черепен мозок и `рбетен мозок.

ЦНС е поврзан со периферниот нервен систем кој е изграден од нерви, ганглии и вегетативен нервен систем. Секој нерв содржи снопче од нервни продолжетоци, и е окружен со овивка за изолација.

Информацијата низ сетилните нерви се пренесува од рецепторите до мозокот. Мозокот го координира одговорот и низ моторниот неурон испраќа импулс до ефекторот, орган што ја извршува реакцијата на дразбата, а може да биде мускул или жлезда.

10.8_motor_neurone
Рефлекси

Некои одговори на дразбите се автоматски и се случуваат многу брзо, на пример трепкањето или тргнувањето на раката од врел предмет. Овие движења се нарекуваат рефлексни движења и често служат да го заштитат телото од опасност.

Рефлексните движења ги вклучуваат невроните: сетилен неврон, преносен неврон, моторен неврон..

Просторот меѓу невроните се нарекува синапса.

Кога импулсот стигнува до крајот на едниот неврон, нервните завршетоци лачат хемикалија што се пренесува преку синапсата до наредниот неврон, каде што импулсот поттикнува следен импулс за испраќање.

Кога импулсот стигнува до мускулот – ефектор, тој се стега. Ако ефекторот е жлезда, таа одговара со излачување.

На пример, при рефлексот на коленото: 

дразба - рецептор - сетилен неврон – нервен центар - моторен неврон - ефектор - одговор

удар по коленото - во ногата – сетилен неврон - `рбетен мозок - моторен неврон - мускул во ногата - коленото се исправа

10.8_reflex_arc_V2

Окото

дел од окото градба и функција
мрежница Во задниот дел од окото се наоѓа слој чувствителен на светлина; содржи рецептори што ја претвараат светлината во нервни импулси
леќа ја фокусира светлината врз мрежницата

лигаменти

затегачи

ја држат леќата на место
цилијарни мускули  го менуваат обликот на леќата во процесот на фокусирање, мускулите се стегаат за фокусирање на поблиски објекти и се опуштаат за фокусирање на подалечни објекти
шареница обоениот дел од окото што низ промена на големината на зеницата ја контролира количината светлина што влегува во окото
црнка отвор кој дозволува влез на светлината во окото
беловница бел надворешен слој на окото
рожница предниот проѕирен дел на беловницата кој ја пропушта светлината во окото, закривена е за подобро фокусирање
очен нерв   содржи сетилни неврони што ги пренесуваат импулсите од мрежницата до мозокот
10.8_eye_V2
Назад